Woordenlijst tanden bleken: 57 termen uitgelegd

Kort antwoord

Deze woordenlijst over tanden bleken legt in eenvoudige taal de termen uit die u tijdens uw onderzoek en in uw behandelplan kunt tegenkomen. U vindt 57 termen over bleekgels, tandstructuur, soorten verkleuringen, gebitsreiniging en verwante cosmetische behandelingen, alfabetisch gegroepeerd, met links naar de relevante pagina's voor meer details. De definities zijn bedoeld als algemene informatie.

A–C

Abrasie: Slijtage van het tandoppervlak door mechanische inwerking, zoals hard poetsen, schurende poeders of gewoonten. Regelmatig gebruik van bakpoeder kan ook abrasie veroorzaken; details staan op onze pagina bakpoeder en actieve kool.
Air polishing: Het verwijderen van verkleuringen en plaque van het tandoppervlak door lucht, water en een fijn poeder onder druk te spuiten. Het kan na een gebitsreiniging worden gebruikt om verkleuringen te verwijderen.
Thuisbleken: Bleken thuis met een op maat gemaakte bleekspalk en gel van de tandarts. Het duurt meestal 1 tot 3 weken; details staan op onze pagina thuisbleken.
Bonding: Het herstellen van afgebroken stukjes, tussenruimtes of onregelmatige vormen door tandkleurig composiethars op de tand te bevestigen. Het gebeurt meestal in één sessie en er gaat weinig tandweefsel verloren.
Botox (botulinetoxine): Een geneesmiddel dat spieren tijdelijk laat ontspannen. In de tandheelkunde kan het na beoordeling door een tandarts worden gebruikt bij een gummy smile die samenhangt met de beweging van de lip, en bij de kauwspieren bij het op elkaar klemmen van de tanden; het effect is tijdelijk.
Bruxisme: Onwillekeurig op elkaar klemmen of knarsen van de tanden; het kan tijdens de slaap of overdag voorkomen. Het kan leiden tot tandslijtage, kaakpijn en hoofdpijn. Details staan op onze pagina behandeling van tandenknarsen (bruxisme).
Carbamideperoxide: Een stof die vaak bij thuisbleken wordt gebruikt en waterstofperoxide vrijmaakt ter grootte van ongeveer een derde van het eigen gewicht. Doordat het langzamer werkt, is het geschikt voor langere applicaties.
Gecombineerd bleken: Een sessie in de praktijk, gevolgd door een behandeling thuis. Details staan op onze pagina gecombineerd bleken.
Composietvulling: Een tandkleurig vullingsmateriaal op basis van hars. De kleur verandert niet door bleken, daarom worden vullingen in de voortanden na het bleken meestal vervangen.
Kroon: Een restauratie die de hele tand bedekt; ook wel ‘kapje’ genoemd. Zij is gemaakt van materialen zoals porselein, zirkonium of glaskeramiek en wordt niet beïnvloed door bleken.

D–F

Uitdroging: Het tijdelijke waterverlies van de tanden tijdens het bleken. Daardoor kunnen de tanden aan het einde van de sessie witter en matter lijken dan ze werkelijk zijn; ze worden binnen enkele dagen weer gehydrateerd.
Tandbeen (dentine): Het geelachtige weefsel onder het glazuur dat een groot deel van de tand vormt. Het tandbeen bepaalt grotendeels de algemene kleur van de tand; bleekgel dringt door het glazuur en werkt ook op de kleurmoleculen in deze laag.
Desensitizer: De algemene naam voor producten die de gevoeligheid van tanden verminderen. Gels, tandpasta's en lakken met kaliumnitraat of fluoride kunnen vóór of na het bleken worden aangebracht.
Digitale kleurmeting (spectrofotometer): Een methode om de tandkleur met een lichtmeetapparaat numeriek vast te stellen. Het vermindert verschillen door het oog en de omgevingsverlichting en kan worden gebruikt om voor en na het bleken te vergelijken.
Glazuur: De buitenste laag van de tand en een zeer hard weefsel in het lichaam. Omdat het halfdoorschijnend is, schemert de kleur van het tandbeen eronder door het glazuur heen.
Erosie: Het chemisch oplossen van glazuur door zure dranken, vruchtensappen of maagzuur. Tanden met erosie kunnen geler en gevoeliger zijn; dit moet vóór het bleken worden beoordeeld.
Extrinsieke verkleuring: Uitwendige verkleuringen op het tandoppervlak door thee, koffie, roken en gekleurd voedsel. Ze nemen vaak af na een gebitsreiniging; details staan op onze pagina verkleuring door roken, thee en koffie.
Fluoride: Een mineraal dat het glazuur beter bestand maakt tegen zuren. Het zit in tandpasta, mondspoelmiddelen en in gels en lakken die in de praktijk worden aangebracht.
Fluoridelak: Een beschermende laag met veel fluoride die op het tandoppervlak wordt aangebracht. Het helpt het glazuur te versterken en de gevoeligheid te verminderen.
Fluorose: Witte, soms bruine vlekken op het glazuur door een teveel aan fluoride tijdens de ontwikkeling van de tanden. Milde vormen kunnen worden verbeterd met harsinfiltratie, microabrasie of bleken.

G–I

Tandvleesbarrière: Een met licht uithardend beschermend materiaal dat het tandvlees tijdens het bleken in de praktijk tegen de gel beschermt. Het wordt aan het einde van de sessie gemakkelijk verwijderd.
Gingivitis (tandvleesontsteking): Ontsteking van het tandvlees door plaque en tandsteen; het veroorzaakt roodheid, zwelling en bloeden bij het poetsen. Bij vroege behandeling is het omkeerbaar.
Tandvleesrecessie: Wanneer het tandvlees terugtrekt en het worteloppervlak blootlegt. Een blootliggend worteloppervlak is gevoeliger en wordt niet beïnvloed door bleekgel.
Gummy smile: Wanneer het bovenste tandvlees bij het lachen duidelijk te veel zichtbaar is. Afhankelijk van de oorzaak kan het worden gecorrigeerd met methoden zoals tandvleesvormgeving, botulinetoxine of orthodontie.
Tint en helderheid: De tint beschrijft de kleur zelf (geel, roodachtig, grijs); de helderheid beschrijft hoe licht of donker de kleur is. Bleken verhoogt vooral de helderheid, waardoor tanden lichter lijken.
Waterstofperoxide: Een belangrijke stof die voor het effect bij het bleken van tanden zorgt. Producten met meer dan 0,1% en tot 6% worden alleen aan tandartsen verkocht; details staan op onze pagina waterstofperoxide en carbamideperoxide.
Bleken in de praktijk: Bleken in de kliniek met een gel met een hogere concentratie nadat het tandvlees is beschermd. Een sessie duurt ongeveer 45 tot 90 minuten; details staan op onze pagina bleken met licht.
Intern bleken: Het bleken van één verkleurde tand na een wortelkanaalbehandeling door gel in de tand te plaatsen. Details staan op onze pagina bleken van één tand (intern).
Intrinsieke verkleuring: Een kleurverandering die in de interne structuur van de tand ontstaat. Oorzaken kunnen leeftijd, medicijnen, fluorose of een trauma zijn; ze verdwijnt niet door oppervlaktereiniging en bleken of restauratieve behandeling kan nodig zijn.

3D-model van een tand met de lagen glazuur, tandbeen en pulpa, ter illustratie van termen over de tandstructuur — Glazuur, tandbeen en pulpa zijn de drie hoofdlagen van de tand · Illustratieve, door AI gegenereerde afbeelding; geen patiënt.

L–P

Laserbleken: De naam voor bleken in de praktijk waarbij de gel met laserlicht wordt geactiveerd; in Turkije wordt de term ook gebruikt voor behandelingen met licht. Details staan op onze pagina laserbleken.
Lichtactivering: Het activeren van de gel met blauwviolet LED-licht tijdens het bleken in de praktijk. Het effect komt voornamelijk van de gel; de extra bijdrage van het licht wordt in wetenschappelijke studies besproken.
Microabrasie: Het verwijderen van een zeer dunne laag van het glazuuroppervlak met een pasta die zuur en een fijn schuurmiddel bevat. Het wordt gebruikt bij oppervlakkige vlekken.
Nachtbeschermer: Een op maat gemaakte harde splint (occlusale splint) die de tanden beschermt tegen slijtage bij klemmen en knarsen. Hij verschilt van een bleekspalk; hij is dikker en duurzamer.
Oxidatie: Het proces waarbij zuurstof uit peroxide grote kleurveroorzakende moleculen opsplitst in kleinere, lichter gekleurde delen. Het is het chemische basismechanisme van bleken.
Pellicle: Een dunne eiwitlaag die enkele minuten na het poetsen op het tandoppervlak ontstaat. Gekleurde stoffen hechten zich aan deze laag en dragen bij aan oppervlakkige verkleuringen.
Parodontitis: Een gevorderde tandvleesaandoening die niet alleen het tandvlees aantast, maar ook het bot dat de tand vasthoudt. Onbehandeld kunnen tanden los gaan zitten; zij moet vóór het bleken worden behandeld.
Plaque: Een zachte, kleverige laag bacteriën die zich op het tandoppervlak ophoopt. Hij wordt verwijderd door poetsen en flossen; als hij niet wordt verwijderd, verhardt hij tot tandsteen.
Polijsten: Het polijsten van het tandoppervlak na een gebitsreiniging. Een glad oppervlak vermindert hoe gemakkelijk plaque en verkleuringen zich opnieuw hechten.
Porseleinen facings: Dunne porseleinen schilletjes die alleen op het voorvlak van de tand worden bevestigd. Ze kunnen een optie zijn voor kleuren die niet lichter worden door bleken; details staan op onze pagina porseleinen facings.
Kaliumnitraat: Een stof die de gevoeligheid van de tandzenuw voor prikkels vermindert. Het zit in tandpasta's en gels tegen gevoelige tanden.
Pulpa: Het levende weefsel in het midden van de tand met zenuwen en bloedvaten. Gevoeligheid na het bleken hangt samen met tijdelijke prikkeling van de pulpa.

R–S

Rebound-effect: De lichte terugkeer van de tint in de dagen na het bleken, wanneer de tanden weer gehydrateerd raken. Daarom wordt het werkelijke resultaat meestal na 1 tot 2 weken beoordeeld.
Remineralisatie: Het herstel van calcium, fosfaat en fluoride in het glazuuroppervlak. Speeksel en fluorideproducten ondersteunen dit proces.
Harsinfiltratie (ICON-behandeling): Het inbrengen van een zeer vloeibare hars in witte vlekken en het uitharden ervan met licht. Het is bekend als ICON-behandeling; er wordt geen tandweefsel weggeboord.
Root planing (curettage): Het verwijderen van tandsteen en ontstoken weefsel uit de tandvleeszak. Het gebeurt meestal onder plaatselijke verdoving als onderdeel van de behandeling van tandvleesaandoeningen.
Scaling: Het verwijderen van tandsteen van het tandoppervlak met speciale instrumenten; in de volksmond gebitsreiniging. Details staan op onze pagina gebitsreiniging.
Kleurenschaal: Een schaal van voorbeeldtanden in verschillende tinten waarmee de tandkleur wordt bepaald. Ze wordt gebruikt om de tint voor en na het bleken te vergelijken; details staan op onze pagina hoeveel tinten lichter.

T–Z

Tandsteen (calculus): Een aanslag die ontstaat wanneer plaque verhardt met mineralen uit speeksel. Hij kan niet door poetsen worden verwijderd en wordt in de praktijk gereinigd; details staan op onze pagina wat is tandsteen.
Tetracyclineverkleuring: Grijze, bruine of gestreepte verkleuring door antibiotica uit de tetracyclinegroep die zijn ingenomen tijdens de ontwikkeling van de tanden. Ze reageert langzaam en in beperkte mate op bleken; opties zoals facings kunnen ook worden overwogen.
Gevoelige tanden: Een korte, scherpe steek die door kou, warmte of aanraking wordt opgewekt. Gevoeligheid na het bleken gaat meestal binnen 24 tot 72 uur over; details staan op onze pagina gevoeligheid na het bleken.
Doorschijnendheid: De eigenschap van de tand om licht gedeeltelijk door te laten. Te sterk bleken kan dit meer uitgesproken maken, waardoor tanden grijs of doorzichtig kunnen lijken.
Ultrasoon scaler: Een instrument dat tandsteen met trillingen en een waterstraal losmaakt en verwijdert. Correct gebruikt slijt het geen glazuur af.
Bleken van vitale tanden: Het bleken van levende tanden, dus tanden zonder wortelkanaalbehandeling, vanaf de buitenkant. Bleken in de praktijk, thuis en gecombineerd vallen onder deze groep.
Wit dieet: Een dieet waarbij donker gekleurd eten en drinken de eerste 48 uur na het bleken wordt vermeden. Een praktische vuistregel: als het een wit overhemd zou vlekken, neemt u het in deze periode niet. Details staan op onze pagina na het bleken.
Witte vlek (white spot lesion): Een gebied onder het glazuuroppervlak waar mineralen verloren zijn gegaan en dat er krijtwit uitziet. Het wordt vaak gezien na een beugel of als beginnende gaatjes; behandelopties staan op onze pagina behandeling van witte vlekken.
Bleekspalk: Een dunne, transparante, op maat gemaakte spalk, gemaakt op basis van afdrukken, zodat de gel bij thuisbleken gelijkmatig contact met de tanden maakt. Kant-en-klare spalken passen mogelijk niet goed in de mond en kunnen de gel op het tandvlees laten lopen.
Zirkonium: Een duurzaam, tandkleurig keramisch restauratiemateriaal. Het wordt gebruikt in kronen en bruggen; de kleur verandert niet door bleken.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen waterstofperoxide en carbamideperoxide?

Carbamideperoxide maakt waterstofperoxide vrij ter grootte van ongeveer een derde van het eigen gewicht en werkt langzamer. Daarom wordt het voornamelijk bij thuisbleken gebruikt, terwijl waterstofperoxide in de praktijk wordt gebruikt.

Zijn gebitsreiniging en root planing (curettage) hetzelfde?

Nee. Scaling is het verwijderen van tandsteen van het tandoppervlak; root planing (curettage) is het verwijderen van tandsteen en ontstoken weefsel uit de tandvleeszak en wordt uitgevoerd bij tandvleesaandoeningen.

Betekent het rebound-effect dat het bleken is mislukt?

Nee. Rebound is de lichte terugkeer van de tint wanneer tanden die tijdens de sessie water verloren, weer hydrateren; het is te verwachten. Het werkelijke resultaat wordt meestal na 1 tot 2 weken beoordeeld.

Hoe worden extrinsieke en intrinsieke verkleuring onderscheiden?

Extrinsieke vlekken zitten op het tandoppervlak en nemen vaak af na een gebitsreiniging. Intrinsieke verkleuring zit in de tand; bleken of restauratieve behandeling kan nodig zijn. De tandarts maakt het onderscheid tijdens het onderzoek.