Dişlərin ağardılması lüğəti: 57 termin və mənası

Qısa cavab

Bu dişlərin ağardılması lüğəti müayinədə və müalicə planında rastlaşa biləcəyiniz terminləri sadə dillə izah edir. Ağardıcı gellər, dişin quruluşu, rəng dəyişikliyi növləri, diş daşının təmizlənməsi və əlaqəli estetik müalicələrlə bağlı 57 termini hərf qruplarına görə tapa və ətraflı məlumat üçün müvafiq səhifələrə keçə bilərsiniz. Təriflər ümumi məlumat xarakterlidir.

A–C

Abraziya: Diş səthinin sərt fırçalama, abraziv tozlar və ya vərdişlər kimi mexaniki təsirlərlə aşınmasıdır. Sodadan tez-tez istifadə də abraziyaya səbəb ola bilər; ətraflı məlumat soda və aktivləşdirilmiş kömür səhifəmizdədir.
Ağardıcı kappa: Ev tipli ağardılmada gelin dişlərlə bərabər təmas etməsi üçün ölçü əsasında hazırlanan fərdi, nazik və şəffaf kappadır. Hazır kappalar ağıza tam oturmaya və gelin diş ətinə daşmasına səbəb ola bilər.
Ağ ləkə lezyonu: Mina səthinin altında mineral itkisi olan, təbaşir kimi ağ görünən sahədir. Tez-tez breketdən sonra və ya başlanğıc kariyes kimi rast gəlinir; müalicə seçimləri ağ ləkə müalicəsi səhifəmizdədir.
Ağ pəhriz: Ağardılmadan sonrakı ilk 48 saatda tünd rəngli qida və içkilərdən çəkinilən qidalanma rejimidir. Praktik ölçü: ağ köynəkdə ləkə qoyacaq bir şeydirsə, bu dövrdə istehlak etməyin. Ətraflı məlumat ağardılmadan sonra səhifəmizdədir.
Bondinq: Diş rəngində kompozit qatranın dişə yapışdırılaraq qırıq, aralıq və ya forma qüsurlarının düzəldilməsidir. Adətən bir seansda aparılır və diş toxumasından az itki tələb edir.
Botoks (botulinum toksini): Əzələlərdə müvəqqəti boşalma yaradan dərmandır. Stomatologiyada dodaq hərəkəti ilə bağlı gummy smile və diş sıxmada çeynəmə əzələsi üçün həkim qiymətləndirməsi ilə istifadə oluna bilər; təsiri müvəqqətidir.
Bruksizm: Dişlərin qeyri-iradi sıxılması və ya qıcırdılmasıdır; yuxuda və ya gündüz müşahidə oluna bilər. Dişlərin aşınmasına, çənə və baş ağrısına səbəb ola bilər. Ətraflı məlumat bruksizm müalicəsi səhifəmizdədir.
Cilalama (polirovka): Diş daşının təmizlənməsindən sonra diş səthinin parıldadılmasıdır. Hamar səth ərpin və ləkələrin yenidən yapışmasını azaldır.

D–Ə

Daxili ağardılma: Kanal müalicəsi olunmuş və rəngi dəyişmiş bir dişin gelin dişin içinə yerləşdirilməsi ilə ağardılmasıdır. Ətraflı məlumat kanal müalicəsi olunmuş dişin ağardılması səhifəmizdədir.
Dehidratasiya: Ağardılma zamanı dişlərin müvəqqəti olaraq su itirməsidir. Buna görə dişlər seansın sonunda olduğundan daha ağ və tutqun görünə bilər; bir neçə gün ərzində yenidən nəmlənir.
Dentin: Minanın altında yerləşən, dişin böyük hissəsini təşkil edən saraltım toxumadır. Dişin ümumi rəngini əsasən dentin müəyyən edir; ağardıcı gel minadan keçərək bu təbəqədəki rəng molekullarına da təsir edir.
Desensibilizator: Diş həssaslığını azaltmaq üçün istifadə olunan vasitələrin ümumi adıdır. Kalium nitrat və ya flüor tərkibli gel, pasta və laklarla ağardılmadan əvvəl və ya sonra tətbiq oluna bilər.
Detartraj: Diş daşlarının diş səthindən xüsusi alətlərlə təmizlənməsidir; xalq arasında diş daşının təmizlənməsi deyilir. Ətraflı məlumat diş daşının təmizlənməsi səhifəmizdədir.
Diş daşı (tartar): Ərpin tüpürcəkdəki minerallarla bərkiməsi nəticəsində yaranan çöküntüdür. Fırçalama ilə çıxmır, klinikada təmizlənir; ətraflı məlumat diş daşı nədir səhifəmizdədir.
Diş ətinin çəkilməsi: Diş ətinin geri çəkilərək kök səthinin açılmasıdır. Açıqda qalan kök səthi həssaslığa daha meyillidir və ağardıcı geldən təsirlənmir.
Diş həssaslığı: Soyuq, isti və ya toxunma ilə yaranan qısa, kəskin göynəmədir. Ağardılmadan sonra həssaslıq çox vaxt 24–72 saat ərzində keçir; ətraflı məlumat ağardılmadan sonra göynəmə səhifəmizdədir.
Ekstrinsik (xarici) rəng dəyişikliyi: Çay, qəhvə, siqaret və rəngli qidaların diş səthində qoyduğu xarici mənşəli ləkələrdir. Çox vaxt diş daşının təmizlənməsi və cilalama ilə azalır; ətraflı məlumat siqaret, çay və qəhvə ləkəsi səhifəmizdədir.
Eroziya: Turşulu içkilər, meyvə şirələri və ya mədə turşusu səbəbindən minanın kimyəvi olaraq həll olmasıdır. Eroziyaya uğramış dişlər daha sarı və həssas görünə bilər; ağardılmadan əvvəl qiymətləndirilməlidir.
Ev tipli ağardılma: Fərdi kappa və həkimin verdiyi gellə evdə aparılan ağardılmadır. Adətən 1–3 həftə çəkir; ətraflı məlumat ev tipli dişlərin ağardılması səhifəmizdədir.
Ərp (diş ərpi): Diş səthində yığılan, bakteriyalardan ibarət yumşaq və yapışqan təbəqədir. Fırçalama və diş ipi ilə təmizlənir; təmizlənməzsə, bərkiyərək diş daşına çevrilir.

F–H

Farfor laminat: Dişin yalnız ön səthinə yapışdırılan nazik farfor lövhələrdir. Ağardılma ilə açılmayan rənglərdə seçim ola bilər; ətraflı məlumat farfor laminat səhifəmizdədir.
Flüor: Minanı turşulara qarşı daha davamlı edən mineraldır. Diş pastalarında, ağız yaxalayıcılarında, klinikada tətbiq olunan gel və laklarda olur.
Flüoroz: Dişin inkişafı zamanı artıq flüor qəbulu ilə bağlı olaraq minada ağ, bəzən qəhvəyi ləkələrin yaranmasıdır. Yüngül formaları rezin infiltrasiyası, mikroabraziya və ya ağardılma ilə yaxşılaşdırıla bilər.
Flüor lakı: Diş səthinə çəkilən, yüksək miqdarda flüor ehtiva edən qoruyucu örtükdür. Minanı möhkəmləndirməyə və həssaslığı azaltmağa kömək edir.
Gecə kappası: Diş sıxma və qıcırtmada dişləri aşınmadan qoruyan fərdi bərk kappadır (okklüzion şina). Ağardıcı kappadan fərqlidir; daha qalın və davamlıdır.
Gingival baryer: Ofis tipli ağardılmada diş ətini geldən qorumaq üçün tətbiq olunan, işıqla bərkiyən qoruyucu materialdır. Seansın sonunda asanlıqla çıxarılır.
Gingivit: Diş ətinin ərp və diş daşı ilə bağlı iltihabıdır; qızartı, şişkinlik və fırçalayarkən qanama yaradır. Erkən mərhələdə müalicə olunarsa, geri dönür.
Gummy smile (diş əti təbəssümü): Gülərkən üst diş ətinin nəzərəçarpacaq dərəcədə çox görünməsidir. Səbəbindən asılı olaraq diş ətinin formalaşdırılması, botulinum toksini və ya ortodontiya kimi üsullarla düzəldilə bilər.
Hava-toz cilalaması: Hava, su və incə tozun təzyiqlə püskürdülərək diş səthindəki ləkələrin və ərpin təmizlənməsidir. Diş daşının təmizlənməsindən sonra ləkələri götürmək üçün istifadə oluna bilər.
Hidrogen peroksid: Dişlərin ağardılmasında təsiri təmin edən əsas maddədir. 0,1%-dən çox və ən çoxu 6% ehtiva edən məhsullar yalnız stomatoloqlara satılır; ətraflı məlumat hidrogen peroksid və karbamid peroksid səhifəmizdədir.

Mina, dentin və pulpa təbəqələrini göstərən üçölçülü diş modeli, dişin quruluşu ilə bağlı terminlər — Mina, dentin və pulpa dişin üç əsas təbəqəsidir · İllüstrativ görüntü, süni intellektlə yaradılıb; pasiyent deyil.

İ–L

İntrinsik (daxili) rəng dəyişikliyi: Dişin daxili quruluşundan qaynaqlanan rəng dəyişikliyidir. Yaş, dərmanlar, flüoroz və ya travma səbəb ola bilər; səthi təmizləmə ilə keçmir, ağardılma və ya bərpaedici müalicə lazım ola bilər.
İşıqla aktivləşdirmə: Ofis tipli ağardılmada gelin mavi-bənövşəyi LED işığı ilə aktivləşdirilməsidir. Təsiri əsasən gel təmin edir; işığın əlavə töhfəsi elmi tədqiqatlarda mübahisəlidir.
Kalium nitrat: Diş sinirinin qıcıqlara həssaslığını azaldan maddədir. Həssaslığı azaldan pasta və gellərdə olur.
Karbamid peroksid: Ev tipli ağardılmada tez-tez istifadə olunan, çəkisinin təxminən üçdə biri qədər hidrogen peroksid ayıran maddədir. Daha yavaş təsir etdiyi üçün uzunmüddətli tətbiqlərə uyğundur.
Kombinə ağardılma: Klinikada aparılan ofis tipli seansdan sonra ev tipli tətbiqlə davam edilməsidir. Ətraflı məlumat kombinə dişlərin ağardılması səhifəmizdədir.
Kompozit plomb: Diş rəngində, qatran əsaslı plomb materialıdır. Ağardılma ilə rəngi dəyişmir; buna görə ön dişlərdəki plomblar adətən ağardılmadan sonra yenilənir.
Kron: Dişi tamamilə örtən protezdir; xalq arasında örtük və ya qapaq da deyilir. Farfor, sirkonium və ya şüşə keramika kimi materiallardan hazırlanır və ağardılmadan təsirlənmir.
Kürettaj: Diş əti cibinin içindəki diş daşlarının və iltihablı toxumanın təmizlənməsidir. Adətən yerli keyitmə altında, diş əti xəstəliyinin müalicəsində aparılır.
Lazerlə ağardılma: Gelin lazer işığı ilə aktivləşdirildiyi ofis tipli ağardılmaya verilən addır; Türkiyədə işıqla aparılan prosedurlar üçün də istifadə olunur. Ətraflı məlumat lazerlə dişlərin ağardılması səhifəmizdədir.

M–P

Mikroabraziya: Turşu və incə abraziv tərkibli pasta ilə mina səthindən çox nazik təbəqənin götürülməsidir. Səthi ləkələrdə istifadə olunur.
Mina: Dişin ən xarici təbəqəsi və orqanizmin ən bərk toxumasıdır. Yarımşəffaf quruluşu səbəbindən altındakı dentinin rəngi minadan əks olunur.
Ofis tipli ağardılma: Klinikada diş əti qorunduqdan sonra daha yüksək konsentrasiyalı gellə aparılan ağardılmadır. Seans təxminən 45–90 dəqiqə çəkir; ətraflı məlumat işıqla dişlərin ağardılması səhifəmizdədir.
Oksidləşmə: Peroksiddən ayrılan oksigenin rəng verən böyük molekulları daha kiçik və açıq rəngli hissələrə parçalamasıdır. Ağardılmanın əsas kimyəvi mexanizmidir.
Pellikula: Fırçalamadan bir neçə dəqiqə sonra diş səthində yaranan nazik zülal təbəqəsidir. Rəngli maddələr bu təbəqəyə yapışaraq səth ləkələrinin yaranmasına təsir edir.
Periodontit: Diş ətindən əlavə dişi saxlayan sümüyə də təsir edən ağır diş əti xəstəliyidir. Müalicə olunmazsa, dişlərin laxlamasına səbəb ola bilər; ağardılmadan əvvəl müalicə olunmalıdır.
Pulpa: Dişin mərkəzində yerləşən, sinir və damarları ehtiva edən canlı toxumadır. Ağardılmadan sonra həssaslıq pulpanın müvəqqəti qıcıqlanması ilə bağlıdır.

R–Y

Rebound effekti: Ağardılmadan sonrakı günlərdə dişlər yenidən nəmlənərkən tonun bir qədər geri qayıtmasıdır. Buna görə həqiqi nəticə adətən 1–2 həftə sonra qiymətləndirilir.
Reminerallaşma: Kalsium, fosfat və flüorun mina səthinə yenidən qazandırılmasıdır. Tüpürcək və flüorlu vasitələr bu prosesi dəstəkləyir.
Rezin infiltrasiyası (ICON müalicəsi): Ağ ləkə lezyonlarının içinə çox axıcı qatranın hopdurulub işıqla bərkidilməsidir. Xalq arasında ICON müalicəsi kimi tanınır; diş toxuması yonulmur.
Rəngin rəqəmsal ölçülməsi (spektrofotometr): Diş rəngini işığı ölçən cihazla rəqəmsal olaraq müəyyən etmə üsuludur. Göz və ətraf işıqdan qaynaqlanan fərqləri azaldır; ağardılmadan əvvəl və sonra müqayisə üçün istifadə oluna bilər.
Rəng şkalası: Diş rəngini müəyyən etmək üçün istifadə olunan, müxtəlif tonlarda nümunə dişlərdən ibarət bələdçidir. Ağardılmadan əvvəl və sonra tonu müqayisə etməyə yarayır; ətraflı məlumat neçə ton açır səhifəmizdədir.
Sirkonium: Davamlı, diş rəngində keramik protez materialıdır. Kron və körpülərdə istifadə olunur; rəngi ağardılma ilə dəyişmir.
Tetrasiklin ləkəsi: Dişin inkişafı zamanı istifadə olunan tetrasiklin qrupu antibiotiklərlə bağlı boz, qəhvəyi və ya zolaqlı rəng dəyişikliyidir. Ağardılmaya yavaş və məhdud cavab verir; laminat kimi seçimlər də nəzərdən keçirilə bilər.
Ton və açıqlıq dərəcəsi: Ton rəngin özünü (sarı, qırmızımtıl, boz), açıqlıq dərəcəsi isə rəngin nə qədər açıq və ya tünd olduğunu ifadə edir. Ağardılma xüsusilə açıqlıq dərəcəsini artırır, yəni dişləri daha açıq göstərir.
Ultrasəs skeleri: Vibrasiya və su spreyi ilə diş daşını qıraraq təmizləyən alətdir. Düzgün istifadə edildikdə minanı aşındırmır.
Vital ağardılma: Canlı, yəni kanal müalicəsi olunmamış dişlərin xarici səthdən ağardılmasıdır. Ofis tipli, ev tipli və kombinə üsullar bu qrupa daxildir.
Yarımşəffaflıq (translyusentlik): Dişin işığı qismən keçirmə xüsusiyyətidir. Həddindən artıq ağardılma bu xüsusiyyəti qabarıqlaşdıraraq dişlərin boz və ya yarımşəffaf görünməsinə səbəb ola bilər.

Tez-tez verilən suallar

Hidrogen peroksid ilə karbamid peroksid arasındakı fərq nədir?

Karbamid peroksid çəkisinin təxminən üçdə biri qədər hidrogen peroksid ayırır və daha yavaş təsir edir. Buna görə əsasən ev tipli ağardılmada, hidrogen peroksid isə klinikada istifadə olunur.

Detartraj ilə kürettaj eyni şeydirmi?

Xeyr. Detartraj diş səthindəki daşların təmizlənməsidir; kürettaj isə diş əti cibinin içindəki daş və iltihablı toxumanın təmizlənməsidir və diş əti xəstəliyində aparılır.

Rebound effekti ağardılmanın uğursuz olduğu mənasına gəlirmi?

Xeyr. Rebound seans zamanı su itirən dişlərin yenidən nəmlənməsi ilə tonun bir qədər geri qayıtmasıdır və gözlənilən haldır. Həqiqi nəticə adətən 1–2 həftə sonra qiymətləndirilir.

Ekstrinsik və intrinsik rəng dəyişikliyi necə ayırd edilir?

Ekstrinsik ləkələr diş səthindədir və çox vaxt təmizləmə və cilalama ilə azalır. İntrinsik rəng dəyişikliyi dişin içindədir; ağardılma və ya bərpaedici müalicə lazım ola bilər. Fərqi müayinədə həkim müəyyən edir.