Diş Sıkma (Bruksizm) Tedavisi: Gece Plağı ve Fazlası

Kısa cevap

Bruksizm, dişlerin istemsiz olarak sıkılması veya gıcırdatılmasıdır ve uykuda ya da gündüz görülebilir. Sık kullanılan tedavi, dişleri aşınmaya karşı koruyan kişiye özel gece plağıdır. Buna alışkanlık ve yaşam tarzı önerileri, aşınmış dişlerin onarımı ve gerektiğinde çene eklemi değerlendirmesi eşlik eder. Bazı durumlarda hekim değerlendirmesiyle botoks da seçenek olabilir.

Bruksizm nedir?

Bruksizm, çene kaslarının istemsiz olarak çalışmasıyla dişlerin sıkılması veya birbirine sürtülmesidir. İki türü vardır:

Uyku bruksizmi: uyurken diş sıkma veya gıcırdatma; çoğu zaman kişi farkında değildir.
Uyanık bruksizm: gün içinde, özellikle yoğunlaşma veya stres anlarında dişleri sıkma.

Bruksizm her zaman hastalık olarak kabul edilmez; dişlere, kaslara veya çene eklemine zarar vermeye başladığında tedavi gerekir. Uykuda dişlere binen kuvvet, gün içindeki çiğneme kuvvetinden çok daha yüksek olabilir. Bu nedenle yıllar içinde dişlerde belirgin aşınma ve çatlaklar gelişebilir.

Diş sıkmanın belirtileri nelerdir?

Başlıca belirtiler sabah çene yorgunluğu, baş ağrısı ve dişlerde aşınmadır. Belirtiler yavaş geliştiği için çoğu zaman diş hekimi muayenesinde fark edilir.

Sabahları çene, yüz veya şakak bölgesinde ağrı ve yorgunluk
Özellikle sabah başlayan baş ağrısı
Dişlerde aşınma, düzleşme, kırık veya çatlaklar
Dişlerde soğuğa karşı hassasiyet
Çene ekleminde ses, ağız açarken kısıtlılık
Yanağın iç yüzünde ve dil kenarında ısırma izleri
Yanınızda uyuyan kişinin gıcırtı duyması

Diş sıkma neden olur?

Bruksizmin tek bir nedeni yoktur; stres, uyku düzeni ve alışkanlıklar sık ilişkilendirilen etkenlerdir.

Stres ve kaygı
Uyku düzensizlikleri ve uykuda solunum sorunları
Kafein, alkol ve sigara
Bazı ilaçlar (örneğin bazı antidepresanlar)
Dişlerin kapanışıyla ilgili sorunlar

Horlama veya uykuda solunum durması şüphesi varsa ilgili uzmana yönlendirme yapılır. Tanı genellikle şikâyetlerin dinlenmesi, dişlerdeki aşınma izlerinin ve çene kaslarının muayenesiyle konur. Gerekli durumlarda uyku çalışması gibi ek değerlendirmeler istenebilir.

Gündüz diş sıkmayı azaltmak için neler yapabilirsiniz?

Gündüz diş sıkmada etkili adım farkındalıktır: dinlenirken dudaklar kapalı, dişler hafifçe ayrık ve dil damakta olmalıdır. Dişler yalnızca çiğneme ve yutkunma sırasında birbirine değer.

Bilgisayar, telefon veya araç başında belirli aralıklarla çenenizi kontrol edin.
Sakız çiğnemeyi ve kalem ısırmayı azaltın.
Kafein ve alkolü, özellikle akşam saatlerinde sınırlayın.
Düzenli uyku ve yürüyüş gibi stresi azaltan alışkanlıklar edinin.
Çene kaslarına sıcak uygulama yapın ve hekimin önerdiği egzersizleri deneyin.

Stres ve kaygı belirginse bir uzmandan destek almak da tedavinin parçası olabilir. Telefonunuza gün içinde birkaç kez hatırlatıcı kurmak, çenenizi sıktığınızı fark etmenizi kolaylaştırır. Bu farkındalık birkaç hafta içinde alışkanlığa dönüşebilir.

Gece plağı nasıl yardımcı olur?

Kişiye özel gece plağı (oklüzal splint), diş sıkmanın sık kullanılan tedavisidir. Plak dişlerin birbirine doğrudan sürtünmesini önler, aşınmayı ve çene kaslarına binen yükü azaltır.

Gece plağı diş sıkmayı tamamen durdurmaz, ancak dişleri ve dolguları korur. Ölçüyle hazırlandığı için ağza tam oturur. Eczanede satılan hazır plaklar ağza tam uymayabilir ve çene eklemini zorlayabilir.

Her sabah yumuşak bir fırça ve soğuk suyla temizleyin; sıcak suya koymayın.
Kendi kutusunda, kuru ve serin bir yerde saklayın.
Kontrol randevularına getirin; aşınan plak zamanla yenilenir.

Diş sıkmaya karşı dişleri koruyan kişiye özel şeffaf gece plağı — Gece plağı dişleri aşınmaya karşı korur · Temsili görsel, yapay zekâ ile üretilmiştir; hasta değildir.

Aşınmış dişler nasıl tedavi edilir?

Aşınmış veya kırılmış dişler, aşınmanın derecesine göre dolgu, bonding veya kaplamayla onarılır. Tedaviden önce diş sıkmanın kontrol altına alınması, onarımların ömrünü uzatır.

Hafif aşınma: kompozit dolgu veya bonding ile kenarların yeniden şekillendirilmesi
Orta düzey aşınma: geniş kompozit restorasyonlar veya lamine
İleri aşınma: kaplama ile dişlerin boyunun yeniden kazandırılması; çoğu zaman kapsamlı planlama gerekir

Aşınma nedeniyle dişler kısalmış ve renk koyulaşmış görünebilir. Bu durumda porselen lamine veya kaplama planlanırken gece plağı da tedaviye eklenir. Aşınmaya bağlı hassasiyet varsa florürlü ürünler ve hassasiyet giderici macunlar da önerilebilir.

Diş sıkma çene eklemini etkiler mi?

Evet; uzun süreli diş sıkma çene eklemi (temporomandibular eklem) ve çevresindeki kaslarda ağrıya yol açabilir. Ağız açarken tıklama, kilitlenme hissi veya kulak önünde ağrı bu açıdan önemli belirtilerdir.

Çene eklemi şikâyetlerinde gece plağına ek olarak sıcak uygulama, yumuşak beslenme ve hekimin önerdiği çene egzersizleri kullanılabilir. Şikâyetler sürerse ilgili uzmanla birlikte değerlendirme yapılır.

Çene eklemi rahatsızlıklarının çoğu, cerrahi olmayan yöntemlerle zaman içinde belirgin şekilde rahatlar. Sakız çiğnemek, ağzı çok geniş açmak ve sert yiyecekleri ısırmak şikâyet döneminde eklemi zorlayabilir. Ağrı birkaç haftadan uzun sürerse veya ağız açıklığı giderek azalırsa muayene ertelenmemelidir.

Diş sıkmada botoks bir seçenek mi?

Bazı durumlarda evet; botulinum toksini (halk arasında botoks), çiğneme kası olan masseter kasına küçük dozlarda uygulanarak kasın sıkma gücünü geçici olarak azaltabilir. Ancak herkese uygun değildir ve ilk tercih değildir.

Uygulama kararı muayene ve hekim değerlendirmesiyle verilir.
Etki geçicidir; genellikle birkaç ay sürer ve tekrarlanması gerekebilir.
Diş sıkmayı kökten tedavi etmez; gece plağının yerini tutmaz, onunla birlikte düşünülür.
Hamilelik, emzirme ve bazı kas-sinir hastalıklarında uygulanmaz.

Botulinum toksininin diş hekimliğindeki diğer bir kullanım alanı için gummy smile tedavisi sayfamıza bakabilirsiniz.

Diş sıkma estetik tedavileri nasıl etkiler?

Diş sıkma; lamine, zirkonyum ve dolguların ömrünü kısaltabilir. Bu nedenle estetik tedavilerden önce veya sonra gece plağı kullanımı önerilebilir.

Diş sıkma, beyazlatma sonrası hassasiyeti de artırabilir. Beyazlatma düşünüyorsanız bu durumu muayenede belirtin; ayrıntılar beyazlatma sonrası sızlama sayfamızda. Ankara Çankaya'daki kliniğimizde dişlerinizi ve çene kaslarınızı değerlendirerek size uygun planı birlikte oluşturabiliriz.

Sık sorulan sorular

Diş sıkma tamamen geçer mi?

Nedenine bağlıdır. Çoğu durumda tamamen geçmese de gece plağı ve alışkanlık değişiklikleriyle dişler korunur ve şikâyetler azalır.

Gece plağı ne kadar süre kullanılır?

Genellikle her gece uyurken kullanılır. Kullanım süresi ve yenileme zamanı hekim tarafından belirlenir.

Eczaneden alınan hazır plak işe yarar mı?

Hazır plaklar ağza tam uymayabilir ve çene eklemini zorlayabilir. Ölçüyle hazırlanan kişiye özel plak önerilir.

Diş sıkma için botoks kalıcı bir çözüm mü?

Hayır. Etkisi geçicidir ve genellikle birkaç ay sürer. Uygunluğu hekim değerlendirir ve çoğu zaman gece plağıyla birlikte düşünülür.

Diş sıkma baş ağrısı yapar mı?

Evet, özellikle sabahları şakak bölgesinde baş ağrısına yol açabilir. Baş ağrısının başka nedenleri de olabileceği için şikâyet sürerse ilgili hekime de danışılmalıdır.

Çocuklarda diş gıcırdatma normal mi?

Çocuklarda sık görülebilir ve çoğu zaman kendiliğinden azalır. Aşınma, ağrı veya uyku sorunu varsa muayene önerilir.