Diş Beyazlatma Sözlüğü: 57 Terim ve Anlamı

Kısa cevap

Bu diş beyazlatma sözlüğü, muayenede ve tedavi planında karşılaşabileceğiniz terimleri sade bir dille açıklar. Beyazlatma jelleri, diş yapısı, renklenme türleri, diş taşı temizliği ve ilgili estetik tedavilerle ilgili 57 terimi harf gruplarına göre bulabilir, ayrıntı için ilgili sayfalara geçebilirsiniz. Tanımlar genel bilgilendirme amaçlıdır.

A–D

Abrazyon: Diş yüzeyinin sert fırçalama, aşındırıcı tozlar veya alışkanlıklar gibi mekanik etkilerle aşınmasıdır. Sık karbonat kullanımı da abrazyona yol açabilir; ayrıntılar karbonat ve aktif kömür sayfamızda.
Beyaz diyet: Beyazlatmadan sonraki ilk 48 saatte koyu renkli yiyecek ve içeceklerden kaçınılan beslenme düzenidir. Pratik bir ölçü: beyaz gömleğe leke bırakacak bir şeyse bu dönemde tüketmeyin. Ayrıntılar beyazlatma sonrası sayfamızda.
Beyaz leke lezyonu: Mine yüzeyinin altında mineral kaybı olan, tebeşir beyazı görünen bölgedir. Sıklıkla diş teli sonrasında veya başlangıç çürüğü olarak görülür; tedavi seçenekleri beyaz leke tedavisi sayfamızda.
Beyazlatma plağı: Ev tipi beyazlatmada jelin dişlere eşit temas etmesi için ölçüyle hazırlanan, kişiye özel ince ve şeffaf plaktır. Hazır plaklar ağza tam oturmayabilir ve jelin diş etine taşmasına yol açabilir.
Bonding: Diş renginde kompozit reçinenin dişe yapıştırılarak kırık, aralık veya şekil bozukluklarının düzeltilmesidir. Genellikle tek seansta yapılır ve diş dokusundan az kayıp gerektirir.
Botoks (botulinum toksini): Kaslarda geçici gevşeme sağlayan bir ilaçtır. Diş hekimliğinde dudak hareketine bağlı gummy smile ve diş sıkmada çiğneme kası için hekim değerlendirmesiyle kullanılabilir; etkisi geçicidir.
Bruksizm: Dişlerin istemsiz olarak sıkılması veya gıcırdatılmasıdır; uykuda ya da gündüz görülebilir. Diş aşınması, çene ağrısı ve baş ağrısına yol açabilir. Ayrıntılar bruksizm tedavisi sayfamızda.
Dehidratasyon: Beyazlatma sırasında dişlerin geçici olarak su kaybetmesidir. Dişler bu nedenle seans sonunda olduğundan daha beyaz ve mat görünebilir; birkaç gün içinde yeniden nemlenir.
Dentin: Minenin altında yer alan, dişin büyük bölümünü oluşturan sarımsı dokudur. Dişin genel rengini büyük ölçüde dentin belirler; beyazlatma jeli mineden geçerek bu tabakadaki renk moleküllerine de etki eder.
Desensitizan: Diş hassasiyetini azaltmak için kullanılan ürünlerin genel adıdır. Potasyum nitrat veya florür içeren jel, macun ve verniklerle beyazlatma öncesinde ya da sonrasında uygulanabilir.
Detertraj: Diş taşlarının diş yüzeyinden özel aletlerle temizlenmesidir; halk arasında diş taşı temizliği denir. Ayrıntılar diş taşı temizliği sayfamızda.
Dijital renk ölçümü (spektrofotometre): Diş rengini ışık ölçen bir cihazla sayısal olarak belirleme yöntemidir. Göz ve ortam ışığından kaynaklanan farkları azaltır; beyazlatma öncesi ve sonrası karşılaştırmada kullanılabilir.
Diş eti çekilmesi: Diş etinin geriye çekilerek kök yüzeyinin açığa çıkmasıdır. Açıkta kalan kök yüzeyi hassasiyete daha yatkındır ve beyazlatma jelinden etkilenmez.
Diş hassasiyeti: Soğuk, sıcak veya dokunmayla ortaya çıkan kısa, keskin sızıdır. Beyazlatma sonrası hassasiyet çoğu zaman 24–72 saat içinde geçer; ayrıntılar beyazlatma sonrası sızlama sayfamızda.

E–H

Ekstrinsik renklenme: Çay, kahve, sigara ve renkli yiyeceklerin diş yüzeyinde bıraktığı dış kaynaklı lekelerdir. Çoğu zaman diş taşı temizliği ve polisajla azalır; ayrıntılar sigara, çay ve kahve lekesi sayfamızda.
Erozyon: Asitli içecekler, meyve suları veya mide asidi nedeniyle minenin kimyasal olarak çözünmesidir. Erozyonlu dişler daha sarı ve hassas görünebilir; beyazlatma öncesinde değerlendirilmesi gerekir.
Ev tipi beyazlatma: Kişiye özel plak ve hekimin verdiği jelle evde yapılan beyazlatmadır. Genellikle 1–3 hafta sürer; ayrıntılar ev tipi diş beyazlatma sayfamızda.
Flor vernik: Diş yüzeyine sürülen, yüksek florür içeren koruyucu bir ciladır. Mineyi güçlendirmeye ve hassasiyeti azaltmaya yardımcı olur.
Florür: Mineyi asitlere karşı daha dirençli hale getiren mineraldir. Diş macunlarında, gargaralarda ve klinikte uygulanan jel ve verniklerde bulunur.
Florozis: Diş gelişimi sırasında fazla flor alımına bağlı olarak minede beyaz, bazen kahverengi lekeler oluşmasıdır. Hafif formları rezin infiltrasyon, mikroabrazyon veya beyazlatmayla iyileştirilebilir.
Gece plağı: Diş sıkma ve gıcırdatmada dişleri aşınmaya karşı koruyan, kişiye özel sert plaktır (oklüzal splint). Beyazlatma plağından farklıdır; daha kalın ve dayanıklıdır.
Gingival bariyer: Ofis tipi beyazlatmada diş etini jelden korumak için uygulanan, ışıkla sertleşen koruyucu malzemedir. Seans sonunda kolayca çıkarılır.
Gingivitis: Diş etinin plak ve diş taşına bağlı iltihabıdır; kızarıklık, şişlik ve fırçalarken kanama yapar. Erken dönemde tedavi edilirse geri döner.
Gummy smile: Gülerken üst diş etinin belirgin şekilde fazla görünmesidir. Nedenine göre diş eti şekillendirme, botulinum toksini veya ortodonti gibi yöntemlerle düzeltilebilir.
Hava-toz parlatma: Hava, su ve ince tozun basınçla püskürtülerek diş yüzeyindeki lekelerin ve plağın temizlenmesidir. Diş taşı temizliğinin ardından leke gidermek için kullanılabilir.
Hidrojen peroksit: Diş beyazlatmada etkiyi sağlayan temel maddedir. %0,1'in üzerinde ve azami %6 içeren ürünler yalnızca diş hekimine satılır; ayrıntılar hidrojen peroksit ve karbamid peroksit sayfamızda.

I–K

Işık aktivasyonu: Ofis tipi beyazlatmada jelin mavi-mor LED ışıkla aktive edilmesidir. Etkiyi esas olarak jel sağlar; ışığın ek katkısı bilimsel çalışmalarda tartışmalıdır.
İçten beyazlatma: Kanal tedavili ve renk değiştirmiş tek bir dişin, jelin diş içine yerleştirilmesiyle beyazlatılmasıdır. Ayrıntılar kanal tedavili diş beyazlatma sayfamızda.
İntrinsik renklenme: Dişin iç yapısından kaynaklanan renk değişikliğidir. Yaş, ilaçlar, florozis veya travma neden olabilir; yüzey temizliğiyle geçmez, beyazlatma veya restoratif tedavi gerekebilir.
Karbamid peroksit: Ev tipi beyazlatmada sık kullanılan, ağırlığının yaklaşık üçte biri kadar hidrojen peroksit açığa çıkaran maddedir. Daha yavaş etki ettiği için uzun süreli uygulamalara uygundur.
Kombine beyazlatma: Klinikte yapılan ofis tipi seansın ardından ev tipi uygulamayla devam edilmesidir. Ayrıntılar kombine diş beyazlatma sayfamızda.
Kompozit dolgu: Diş renginde, reçine esaslı dolgu malzemesidir. Beyazlatmayla rengi değişmez; bu nedenle ön dişlerdeki dolgular genellikle beyazlatmadan sonra yenilenir.
Kuron: Dişin tamamını saran kaplamadır; halk arasında kron veya kaplama denir. Porselen, zirkonyum veya cam seramik gibi malzemelerden yapılır ve beyazlatmadan etkilenmez.
Küretaj: Diş eti cebinin içindeki diş taşlarının ve iltihaplı dokunun temizlenmesidir. Genellikle bölgesel uyuşturma altında, diş eti hastalığının tedavisinde yapılır.

Mine, dentin ve pulpa katmanlarını gösteren üç boyutlu diş modeli, diş yapısı terimleri — Mine, dentin ve pulpa dişin üç temel katmanıdır · Temsili görsel, yapay zekâ ile üretilmiştir; hasta değildir.

L–P

Lazerle beyazlatma: Jelin lazer ışığıyla aktive edildiği ofis tipi beyazlatmaya verilen addır; Türkiye'de ışıklı uygulamalar için de kullanılır. Ayrıntılar lazer diş beyazlatma sayfamızda.
Mikroabrazyon: Asit ve ince aşındırıcı içeren bir patla mine yüzeyinden çok ince bir tabakanın kaldırılmasıdır. Yüzeysel lekelerde kullanılır.
Mine: Dişin dış katmanı ve vücudun sert dokularından biridir. Yarı saydam yapısı nedeniyle alttaki dentinin rengi mineden yansır.
Ofis tipi beyazlatma: Klinikte, diş eti korunduktan sonra daha yüksek konsantrasyonlu jelle yapılan beyazlatmadır. Seans yaklaşık 45–90 dakika sürer; ayrıntılar ışıklı diş beyazlatma sayfamızda.
Oksidasyon: Peroksitten açığa çıkan oksijenin renk veren büyük molekülleri daha küçük ve açık renkli parçalara ayırmasıdır. Beyazlatmanın temel kimyasal mekanizmasıdır.
Pelikıl: Fırçalamadan dakikalar sonra diş yüzeyinde oluşan ince protein tabakasıdır. Renkli maddeler bu tabakaya tutunarak yüzey lekelerinin oluşmasına katkıda bulunur.
Periodontitis: Diş etinin yanı sıra dişi tutan kemiği de etkileyen ileri diş eti hastalığıdır. Tedavi edilmezse dişlerde sallanmaya yol açabilir; beyazlatmadan önce tedavi edilmesi gerekir.
Plak: Diş yüzeyinde biriken, bakterilerden oluşan yumuşak ve yapışkan tabakadır. Fırçalama ve diş ipiyle temizlenir; temizlenmezse sertleşerek diş taşına dönüşür.
Polisaj: Diş taşı temizliğinden sonra diş yüzeyinin parlatılmasıdır. Pürüzsüz yüzey, plak ve lekelerin yeniden tutunmasını azaltır.
Porselen lamine: Dişin yalnızca ön yüzüne yapıştırılan ince porselen yapraklardır. Beyazlatmayla açılmayan renklerde seçenek olabilir; ayrıntılar porselen lamine sayfamızda.
Potasyum nitrat: Diş sinirinin uyarılara duyarlılığını azaltan bir maddedir. Hassasiyet giderici macun ve jellerde bulunur.
Pulpa: Dişin merkezinde yer alan, sinir ve damarları içeren canlı dokudur. Beyazlatma sonrası hassasiyet, pulpanın geçici olarak uyarılmasıyla ilişkilidir.

R–T

Rebound etkisi: Beyazlatmadan sonraki günlerde dişler yeniden nemlenirken tonun bir miktar geri dönmesidir. Bu nedenle gerçek sonuç genellikle 1–2 hafta sonra değerlendirilir.
Remineralizasyon: Kalsiyum, fosfat ve florürün mine yüzeyine yeniden kazandırılmasıdır. Tükürük ve florürlü ürünler bu süreci destekler.
Renk skalası: Diş rengini belirlemek için kullanılan, farklı tonlarda örnek dişlerden oluşan rehberdir. Beyazlatma öncesi ve sonrası tonu karşılaştırmaya yarar; ayrıntılar kaç ton açar sayfamızda.
Rezin infiltrasyon (ICON tedavisi): Beyaz leke lezyonlarının içine çok akışkan bir reçinenin işlenip ışıkla sertleştirilmesidir. Halk arasında ICON tedavisi olarak bilinir; diş dokusu kazınmaz.
Tartar (diş taşı): Plağın tükürükteki minerallerle sertleşmesiyle oluşan birikintidir. Fırçalamayla çıkmaz, klinikte temizlenir; ayrıntılar diş taşı nedir sayfamızda.
Tetrasiklin lekesi: Diş gelişimi sırasında kullanılan tetrasiklin grubu antibiyotiklere bağlı gri, kahverengi veya bantlı renklenmedir. Beyazlatmaya yavaş ve sınırlı yanıt verir; lamine gibi seçenekler de değerlendirilebilir.
Ton ve değer: Ton, rengin kendisini (sarı, kırmızımsı, gri); değer ise rengin açıklık-koyuluk derecesini anlatır. Beyazlatma özellikle değeri artırır, yani dişleri daha açık gösterir.

U–Z

Ultrasonik kazıyıcı: Titreşim ve su spreyiyle diş taşını kırarak temizleyen alettir. Doğru kullanıldığında mineyi aşındırmaz.
Vital beyazlatma: Canlı, yani kanal tedavisi görmemiş dişlerin dış yüzeyden beyazlatılmasıdır. Ofis tipi, ev tipi ve kombine yöntemler bu gruba girer.
Yarı saydamlık (translüsensi): Dişin ışığı kısmen geçirme özelliğidir. Aşırı beyazlatma bu özelliği belirginleştirerek dişlerin gri veya yarı saydam görünmesine yol açabilir.
Zirkonyum: Dayanıklı, diş renginde seramik bir kaplama malzemesidir. Kuron ve köprülerde kullanılır; rengi beyazlatmayla değişmez.

Sık sorulan sorular

Hidrojen peroksit ile karbamid peroksit arasındaki fark nedir?

Karbamid peroksit, ağırlığının yaklaşık üçte biri kadar hidrojen peroksit açığa çıkarır ve daha yavaş etki eder. Bu nedenle çoğunlukla ev tipi beyazlatmada, hidrojen peroksit ise klinikte kullanılır.

Detertraj ile küretaj aynı şey mi?

Hayır. Detertraj diş yüzeyindeki taşların temizlenmesidir; küretaj ise diş eti cebinin içindeki taş ve iltihaplı dokunun temizlenmesidir ve diş eti hastalığında yapılır.

Rebound etkisi beyazlatmanın başarısız olduğu anlamına mı gelir?

Hayır. Rebound, seans sırasında su kaybeden dişlerin yeniden nemlenmesiyle tonun bir miktar geri dönmesidir ve beklenen bir durumdur. Gerçek sonuç genellikle 1–2 hafta sonra değerlendirilir.

Ekstrinsik ve intrinsik renklenme nasıl ayırt edilir?

Ekstrinsik lekeler diş yüzeyindedir ve çoğu zaman temizlik ve polisajla azalır. İntrinsik renklenme dişin içindedir; beyazlatma veya restoratif tedavi gerekebilir. Ayrımı muayenede hekim yapar.