Diş eti ganamasynyň ýygy duş gelýän sebäbi diş gatlagy we diş daşy toplanmagy sebäpli döreýän diş eti ýangysydyr (gingiwit). Güýçli çotgalamak, göwreslilikdäki gormon üýtgemeleri we gany inçeldýän derman hem ganamany artdyryp biler. Çotgalamagy bes etmek ýerine, ýuwaşlyk bilen, ýöne yzygiderli arassalamagy dowam ediň. Ganama 1–2 hepdäniň içinde azalmasa, öz-özünden bolsa ýa-da çişme bilen bile gelýän bolsa, diş lukmanyna ýüz tutuň.
Diş eti näme üçin ganaýar?
Diş eti ganamasy adatça diş etiniň ýangylanandygyny görkezýär. Ýygy duş gelýän sebäp diş eti çyzygynyň boýunda toplanýan bakterial gatlak we bu gatlagyň gatamagy bilen emele gelýän diş daşydyr.
Gatlakdaky bakteriýalar diş etinde ýangy döredýär. Ýangylanan diş eti gyzarýar, çişýär we çotgalamak ýa-da diş ýüplügi ulanmak ýaly ýeňil degmede hem ganaýar. Diş daşynyň nähili emele gelýändigini şu sahypamyzda düşündirýäris: diş daşy näme.
Beýleki ýygy duş gelýän sebäpler:
- Gatý çotga ýa-da nädogry tehnika: Güýçli basmak ýa-da gapdal hereketler bilen çotgalamak diş etini gyjyndyrýar.
- Diş ýüplügini ulanyp başlamak: Ilkinji günlerde azajyk ganama bolup biler; ol yzygiderli ulanylanda adatça azalýar.
- Gormon üýtgemeleri: Göwreslilik, ýetginlik we aýbaşy döwürleri diş etiniň gatlaga bolan reaksiýasyny artdyryp biler.
- Dermanlar: Gany inçeldýän dermanlar ganamany aňsatlaşdyryp biler; käbir dermanlar diş etiniň ösmegine sebäp bolup biler.
- Dogry oturmaýan plomba, täç ýa-da protez gyralary: Bular gatlagyň ýelmeşmegini aňsatlaşdyrýar.
- Umumy saglyk: Gözegçilik edilmeýän şekerli diabet diş eti keseliniň töwekgelçiligini artdyrýar. Seýrek halatlarda gan keselleri ýa-da witamin ýetmezçiligi hem ganama görnüşinde ýüze çykyp biler.
Diş eti ganamasy bilen diş daşynyň arasyndaky baglanyşyk
Diş daşy diş eti ganamasynyň esasy sebäpleriniň biridir. Onuň gödek ýüzi täze gatlagyň ýelmeşmegini aňsatlaşdyrýar we diş etini yzygiderli ýangylanan ýagdaýda saklaýar.
Diş daşy çotga bilen aýrylmaýar. Şonuň üçin diş daşy bar wagty näçe ünsli çotgalasaňyz hem, ganama doly bes bolmazlygy mümkin. Diş etiniň aşagyndaky toplanma köplenç gara bolýar we görünmeýär; muny şu sahypamyzda jikme-jik düşündirýäris: gara diş daşy.
Klinikada geçirilýän diş daşyny aýyrmak we ýalpyldatmak ýangynyň çeşmesini aýyrýar. Arassalanandan soňky ilkinji 1–2 gün azajyk ganama bolup biler. Diş eti bejerilende ganama adatça birnäçe günden birnäçe hepdä çenli bellenilýän derejede azalýar.
Gingiwit we periodontit: ganama haýsy tapgyry görkezýär?
Diş eti ganamasy diş eti keseliniň başlangyç we ösen tapgyrlarynda hem bolup biler. Tapgyry kesgitlemek üçin barlag gerek.
| Aýratynlyk | Gingiwit (diş eti ýangysy) | Periodontit |
|---|---|---|
| Täsir edilýän dokuma | Diňe diş eti | Diş eti, dişi saklaýan birleşdiriji dokuma we süňk |
| Ýygy alamatlar | Gyzarma, çişme, çotgalanda ganama | Ganama, diş eti gaçmasy, çuň jübüler, agyz ysy, yrgyldaýan dişler |
| Yzyna dolanyp bilmek | Arassalamak we gowy ideg bilen adatça yzyna dolanýar | Süňk ýitgisi adatça gaýdyp gelmeýär; maksat onuň ösmegini saklamakdyr |
| Bejergi | Diş daşyny aýyrmak we ýalpyldatmak, agyz arassaçylygy boýunça okatmak | Arassalamakdan başga, kökleri tekizlemek (kýuretaž) we yzygiderli gözegçilik |
Çilim çekýänlerde gan damarlary daralyp biljekligi sebäpli diş eti az ganap biler. Bu keseliň ýeňildigini aňlatmaýar; ol alamatlary gizläp biler.
Diş eti ganamasy haçan möhüm?
Çotgalanda wagtal-wagtal azajyk ganama köplenç diş eti ýangysynyň irki alamatydyr. Emma käbir ýagdaýlary garaşman bahalandyrmak gerek.
Ünsli ideg etmegiňize garamazdan ganama 1–2 hepdäniň içinde azalmasa; çotgalamakdan garamazdan öz-özünden bolsa; diş etinde çişme, agyry ýa-da irin bar bolsa; ýa-da yrgyldaýan dişleri ýa-da diş eti gaçmasyny görseňiz, barlaga baryň.
Gany inçeldýän derman kabul etseňiz we ganama uzak dowam etse, diş lukmanyňyz bilen bir hatarda dermanyňyzy dolandyrýan lukman bilen hem gürleşiň. Dermanyňyzy öz-özünize bes etmäň ýa-da dozany üýtgetmäň.
Diş eti ganamasy burundan ganamak, deriniň aňsat gögermegi, düşündirilmeýän ýadawlyk ýa-da ejizlik bilen bile gelse, maşgala lukmanyňyza hem ýüz tutmak maslahat berilýär. Bu alamatlar adatça agyr zady görkezmeýär, ýöne sebäbini anyklamak möhümdir.
Diş eti ganasa näme etmeli?
Diş eti ganasa, çotgalamagy bes etmäň; tersine, gatlagy ýuwaşlyk bilen, ýöne yzygiderli arassalamagy dowam ediň. Ganamadan gorkup az çotgalamak gatlagy artdyrýar we ýangyny uzaldýar.
- Ýumşak çotga ulanyň: Günde iki gezek takmynan 2 minut, çotgany diş eti çyzygyna azajyk egip we kiçi hereketler bilen çotgalaň.
- Dişleriň arasyny arassalaň: Her gün diş ýüplügini ýa-da laýyk ölçegli aralyk çotgasyny ulanyň; ilkinji günlerdäki azajyk ganama adatça azalýar.
- Ftorly diş pastasyny saýlaň: Güýçli abraziw tozlardan we gyryjy gurallardan gaça duruň.
- Çilim çekmegi azaldyň ýa-da taşlaň: Çilim çekmek diş etiniň bejerilmegini haýalladýar.
- Diňe agyz çaýkamak serişdesine ynanmaň: Antiseptik agyz çaýkamak serişdeleri gysga wagtlaýyn goldaw berip biler, ýöne diş lukmanynyň maslahatysyz uzak wagt ulanylmaly däl we olar diş daşyny aýyrmaýar.
- Barlagdan geçiň: Diş daşy bar bolsa, ol aýrylýança ganama adatça doly bes bolmaýar.
Göwreslilikde diş eti ganamasy
Göwreslilikde diş eti ganamasy ýygy duş gelýär. Gormon üýtgemeleri diş etiniň gatlaga bolan reaksiýasyny artdyrýar; bu göwreslilik gingiwiti diýilýär.
Alamatlar adatça ikinji üç aýlykda has bellenýär we dogumdan soň azalyp biler. Şeýle-de bolsa, bu döwürde agyz idegini äsgermezlik etmezlik möhümdir.
- Öwürlik çotgalamagy kynlaşdyrsa, kiçi başly çotgany we az mukdarda diş pastasyny synap görüň.
- Gusandan soň derrew çotgalamagyň ýerine agzyňyzy suw bilen çaýkaň.
- Göwreslilik döwründe diş daşyny aýyrmak adatça edilip bilner; wagty göwreslilik gözegçilik edýän lukman bilen bilelikde barlagda kesgitlenýär.
- Diş etinde çalt ösýän we aňsat ganaýan çişme görseňiz, diş lukmanyňyza görkeziň.
Diş eti ganamasy we agyz ysy
Diş eti ganamasy we agyz ysy köplenç şol bir çeşmeden gelýär: gatlak, diş daşy we diş eti jübüleri. Bu ýerlerdäki bakteriýalar erbet ysly birleşmeler öndürýär.
Diş eti gananda agzyňyzda metal tagamy hem duýup bilersiňiz. Diş eti bejerilende ganama hem ys adatça azalýar. Ysyň beýleki mümkin sebäpleri üçin şu sahypamyza serediň: agyz ysy.
Barlagda näme bolýar?
Barlag ganamanyň sebäbini we diş eti keseliniň tapgyryny kesgitleýär. Bejergi şu tapyndylara esaslanyp meýilnamalaşdyrylýar.
- Diş eti barlanýar we zerur bolsa diş eti jübüsiniň çuňlugy ölçelýär.
- Süňküň ýagdaýyny görmek üçin rentgen suratlary alnyp bilner.
- Kabul edýän dermanlaryňyz, göwreslilik we umumy saglygyňyz barada soralýar.
- Diş daşy bar bolsa, arassalamak meýilnamalaşdyrylýar; çuň jübüler goşmaça bejergi talap edip biler.
- Çotgalamak tehnikasy we dişleriň arasyny arassalamak size laýyklykda düşündirilýär.
Arassalamak barada ýygy soralýan alada üçin şu sahypamyzy okap bilersiňiz: diş daşyny aýyrmak zyýanlymy? Ankaranyň Çankaya etrabyndaky klinikamyzda barlaga ýazylmak üçin 0312 911 60 36 belgisinden bize ýetişip bilersiňiz.
Köp soralýan soraglar
Diş eti ganamasy öz-özünden bes bolýarmy?
Güýçli çotgalamak ýa-da diş ýüplügini ulanyp başlamak sebäpli döreýän azajyk ganama birnäçe günde azalyp biler. Diş daşy sebäpli döreýän ganama bolsa, adatça arassalanýança doly bes bolmaýar.
Diş eti ganasa çotgalamagy bes etmelimi?
Ýok. Çotgalamagy bes etmek gatlagy artdyrýar we ýangy uzaldýar. Ýumşak çotga bilen ýuwaşlyk bilen çotgalamagy we dişleriň arasyny arassalamagy dowam ediň.
Diş eti ganasa haýsy bölüme barmaly?
Ilki umumy diş lukmanyna ýüz tutup bilersiňiz. Diş eti keseli ösen bolsa, bejergi adatça periodontologiýa (diş eti keselleri ugry) çäginde meýilnamalaşdyrylýar.
Diş daşy aýrylandan soň diş eti ganamasy adatymy?
Aýratyn hem diş eti ýangylanan bolsa, ilkinji 1–2 gün azajyk ganama bolup biler. Ganama bir hepdeden uzak dowam etse ýa-da çişme bar bolsa, klinika ýüz tutmak maslahat berilýär.
Diş eti ganamasy orazany ýa-da täreti bozýarmy?
Diyanet (Türkiýäniň Din işleri başlyklygy) beýanatlaryna görä, bu barada yslam hukuk mekdepleriniň arasynda dürli pikirler bar. Jikme-jiklik üçin şu sahypamyza serediň: diş bejergisi, oraza we täret.
Degişli sahypalar
Ankarada diş daşyny aýyrmak we ýalpyldatmak: Çankayada diş daşyny aýyrmakUltrases bilen arassalamak, ýalpyldatmak we howa bilen ýalpyldatmak arkaly diş daşyny aýyryň we diş etiňiziň saglygyny goraň.
Diş daşy näme? Gatlakdan tapawudy, alamatlary we öňüni almakDiş daşynyň nähili emele gelýändigini, haýsy alamatlary döredýändigini we diş etiňiziň saglygyna näme üçin täsir edýändigini bilip alyň.
Agyz ysy: sebäpleri we çözgütleriAgyz ysynyň ýygy duş gelýän sebäpleri, öýde näme edip boljakdygy, onuň diş daşy bilen baglanyşygy we haýsy ýagdaýda haýsy lukmana ýüz tutmalydygy.Gara diş daşy: sebäpleri, gara tegmilden tapawudy we bejergisiDişlerde goýy ýa-da gara gatlaklaryň näme üçin emele gelýändigini, olaryň nämäniň alamaty bolup biljekdigini we nähili aýrylýandygyny bilip alyň.Diş daşyny aýyrmak zyýanlymy? Emal, duýgurlyk we yrgyldaýan dişler barada soraglarDiş daşyny aýyrmak barada ýygy duş gelýän alada ylmy delillere esaslanyp, ýönekeý dilde jogap berýäris.Laýyklyk barlagda kesgitlenýär. Kabula ýazylmak üçin formany dolduryň ýa-da bize jaň ediň.
Soňky täzelenme: 2026-11-04 · Bu sahypa diňe umumy maglumat üçindir; barlagy ýa-da diagnozy çalyşmaýar.